Bài quan trọng

Đăng lúc: 2014-09-24 - Đã xem: 14863   Print

 Tác giả: Tchinguiz Aïtmatov

Dịch giả: Nguyá»…n Ngọc Bằng, Cao Xuân Hạo, Bồ Xuân Tiến
(Trích từ tuyển tập Núi đồi và thảo nguyên – NXB Sá»± Thật)
PHẦN 3
Tiết trời Ä‘ã sắp sang Ä‘ông.
TrÆ°á»›c những trận mÆ°a tuyết đầu mùa, má»—i khi Ä‘i học chúng tôi phải lá»™i qua má»™t con suối lòng Ä‘á chảy róc rách dÆ°á»›i chân đồi. NhÆ°ng về sau không thể nào lá»™i qua được nữa, vì nÆ°á»›c băng lạnh buốt cóng cả chân. Khổ nhất là những em nhỏ, thậm chí chúng phải phát khóc lên. Những lúc ấy, thầy Đuysen Ä‘ã bế các em qua suối. LÆ°ng thì cõng, tay thì bế và cứ nhÆ° thế thầy lần lượt Ä‘Æ°a hết các em sang.

 

Giờ Ä‘ây nhá»› lại cảnh xÆ°a, thấy khó lòng mà tin được rằng tất cả những Ä‘iều Ä‘ó là có thá»±c. NhÆ°ng lúc bấy giờ, không biết vì ngu dốt hay vì nông nổi, người ta Ä‘ã cười thầy Đuysen, nhất là bọn nhà giàu thường trú qua mùa Ä‘ông ở trên núi và chỉ xuống làng khi cần xay thóc. Đã nhiều lần gặp chúng tôi ở chá»— lá»™i qua suối, bọn họ, đầu Ä‘á»™i mÅ© lông cáo màu đỏ, mình mặc những chiếc áo lông cừu quý, nghá»…u nghện trên những con ngá»±a hung dữ no căng, giÆ°Æ¡ng mặt nhìn thầy Đuysen rồi bỏ Ä‘i. Má»™t tên trong bọn cười nấc lên và huých tay tên Ä‘i bên cạnh nói:
- Đứa thì cõng, đứa thì bế, trông Ä‘ã hay chÆ°a!
Và tên kia ghìm con ngá»±a Ä‘ang thở phì phì, nói thêm:
- Ôi, thật Ä‘áng tiếc, sao mình không biết trÆ°á»›c, lấy vợ lẽ là phải chọn những người nhÆ° thế!
Rồi chúng quất cho ngá»±a chạy làm nÆ°á»›c và bùn bắn tung toé lên chúng tôi, cười phá lên rồi Ä‘i khuất.
Sao lúc Ä‘ó tôi muốn Ä‘uổi theo những con người ngu xuẩn ấy thế, muốn nắm lấy cÆ°Æ¡ng ngá»±a và quát thẳng vào những bá»™ mặt láo xược của họ: “Các người không được nói thầy giáo của chúng tôi nhÆ° thế! Các người ngu lắm, các người tồi lắm”.
NhÆ°ng liệu có ai chịu nghe lời má»™t con bé thÆ¡ dại nhÆ° tôi?
Và tôi chỉ còn biết nuốt những giọt lệ căm uất Ä‘ang trào lên, nóng hổi. Còn thầy Đuysen thì dường nhÆ° không để ý những lời lăng mạ Ä‘ó, coi nhÆ° không nghe thấy gì hết. Thường là thầy nghÄ© ra má»™t câu chuyện vui nào Ä‘ó khiến lÅ© chúng tôi phá lên cười, quên mất mọi sá»±.
Thầy Đuysen có cố gắng bao nhiêu cÅ©ng vẫn chÆ°a kiếm đủ gá»— để bắc má»™t chiếc cầu nhỏ qua suối. Có lần ở trường về, sau khi Ä‘ã Ä‘Æ°a hết các em nhỏ sang, tôi cùng vá»›i thầy Đuysen dừng lại bên bờ suối. Chúng tôi quyết định lấy Ä‘á và những tảng đất cỏ đắp thành các ụ nhỏ trên lòng suối để bÆ°á»›c qua cho khỏi bị Æ°á»›t chân.
Thật ra thì bà con trong làng chỉ cần tập hợp lại và cùng nhau bắc qua suối Ä‘ôi ba cây gá»— là trong nháy mắt Ä‘ã có chiếc cầu cho các em Ä‘i học. NhÆ°ng số là vì hồi ấy người ta vẫn còn u mê nên coi nhẹ việc học hành và khá ra thì cÅ©ng chỉ cho thầy Đuysen là má»™t con người hết sức gàn dở không biết làm gì khác nên phải bày trò nhì nhằng vá»›i bọn trẻ con. Thích thì dạy, không thích thì Ä‘uổi chúng về nhà. Bản thân họ bao giờ cÅ©ng Ä‘i ngá»±a nên chẳng cần đến cầu. NhÆ°ng dù sao dân làng chúng tôi tất nhiên rồi cÅ©ng phải suy nghÄ© vì Ä‘âu người thanh niên ấy, vốn chẳng thua kém gì ai và cÅ©ng không ngu ngốc hÆ¡n những người khác, lại phải chịu khó, chịu thiệt, phải nghe những lời châm chọc, nhạo báng để dạy cho con cái họ học, mà lại dạy vá»›i má»™t ý chí kiên trì hiếm có, vá»›i má»™t quyết tâm phi thường nhÆ° thế?
Hôm chúng tôi xếp Ä‘á qua dòng nÆ°á»›c, tuyết Ä‘ã phủ đầy trên mặt đất và nÆ°á»›c buốt đến chết cóng Ä‘i được. Tôi không tưởng được thầy Đuysen làm thế nào chịu nổi – vì thầy tôi Ä‘i chân không, làm không ngÆ¡i tay. Tôi chật vật đặt chân xuống suối, tưởng chừng nhÆ° dòng suối rải đầy than hồng nóng bỏng. Bá»—ng dÆ°ng đến giữa suối tôi bị chuá»™t rút ở chân, người co rúm lại. Tôi không thể kêu lên má»™t tiếng, cÅ©ng không thể đứng thẳng lên được nữa và từ từ ngã xuống nÆ°á»›c. Đuysen lẳng tảng Ä‘á Ä‘i, nhảy ngay lại bên tôi, đỡ tôi lên tay, rồi bế tôi chạy lên bờ và lót chiếc áo choàng đặt tôi ngồi vào đấy. Thầy hết xoa hai chân Ä‘ã tím bầm, cứng đờ nhÆ° gá»— của tôi, lại bóp chặt Ä‘ôi tay lạnh cóng của tôi trong lòng bàn tay mình, rồi Ä‘Æ°a lên miệng hà hÆ¡i ấm cho tôi.
Thầy Đuysen khẽ nói:
- AntÆ°nai, em ngồi Ä‘ây cho ấm, đừng xuống nữa. Má»™t mình thầy làm cÅ©ng đủ…
Cuối cùng khi những chá»— đặt chân xếp Ä‘ã xong. Đuysen vừa xỏ chân vào ủng, vừa nhìn nét mặt ỉu xìu, tái mét của tôi và mỉm cười hỏi:
- Thế nào, cô em giúp việc, Ä‘ã đỡ rét chÆ°a? Khoác cái áo choàng lên, thế… thế! – Thầy yên lặng má»™t lát rồi hỏi:
- AntÆ°nai, lần ấy có phải em trút lại kigiăc ở trường không?
- Vâng ạ, – tôi Ä‘áp.
Thầy hÆ¡i nhếch mép mỉm cười, nhÆ° thể tá»± nhủ: “Mình Ä‘oán Ä‘úng mà!”
Tôi còn nhá»› lúc ấy máu dồn lên má tôi nóng ran: nhÆ° vậy nghÄ©a là thầy Ä‘ã biết và chÆ°a quên má»™t Ä‘iều tưởng nhÆ° nhỏ mọn ấy. Tôi sung sÆ°á»›ng quá, lịm cả người Ä‘i và Đuysen cÅ©ng hiểu niềm hân hoan của tôi.
- Dòng suối trong trẻo của thầy, – thầy âu yếm nhìn tôi nói, – em thông minh lắm…Ôi, Æ°á»›c gì thầy được gá»­i em ra thành phố lá»›n. Em còn sẽ khá hÆ¡n biết chừng nào.
Đuysen bÆ°á»›c nhanh lên bờ.
Và giờ Ä‘ây tôi mường tượng thấy thầy Ä‘ang đứng trÆ°á»›c mặt tôi, nhÆ° lúc bấy giờ thầy Ä‘ã đứng giữa dòng suối Ä‘á Ä‘ang réo lên ầm ầm, hai tay để sau gáy và Ä‘ôi mắt long lanh đăm đăm nhìn theo những Ä‘ám mây trắng xa tít Ä‘ang bị gió thổi cuốn qua các ngọn núi.
Thầy nghÄ© gì khi ấy? Có thể thầy Ä‘ang mÆ¡ tưởng cho tôi ra má»™t thành phố lá»›n học thật chăng? Còn tôi, lúc bấy giờ cuá»™n tròn trong chiếc áo choàng của thầy Đuysen, tôi thầm nghÄ©: “Ước gì thầy là anh ruá»™t của tôi! Ước gì tôi được bá cổ thầy, nhắm nghiền mắt lại và thủ thỉ vá»›i thầy những lời đẹp đẽ nhất! Trời Æ¡i, Æ°á»›c gì thầy Đuysen là anh ruá»™t tôi!”
Chắc chắn tất cả Ä‘ám học sinh chúng tôi đứa nào cÅ©ng yêu mến thầy vì tấm lòng nhân từ, vì những ý nghÄ© tốt lành, vì những Æ°á»›c mÆ¡ của thầy về tÆ°Æ¡ng lai chúng tôi. Tuy chúng tôi còn bé, nhÆ°ng tôi nghÄ© rằng lúc Ä‘ó chúng tôi đều Ä‘ã hiểu được những Ä‘iều ấy. Còn có cái gì khác bắt chúng tôi ngày nào cÅ©ng Ä‘i xa, leo đồi lá»™i suối, bạt hÆ¡i vì gió rét, chân ngập trong những cồn tuyết nhÆ° vậy được nữa? Chúng tôi tá»± nguyện đến trường, không ai phải xua chúng tôi đến cả. Không ai có thể buá»™c chúng tôi phải chịu cóng trong căn nhà kho lạnh lẽo: tuy ngồi trong nhà, mà má»—i khi thở ra là hÆ¡i giá bám trắng xoá cả mặt mÅ©i, tay chân, quần áo. Chúng tôi chỉ dám thay phiên nhau đứng sưởi cạnh lò, còn tất cả Ä‘ành phải ngồi tại chá»— nghe thầy Đuysen giảng bài.
Vào má»™t trong những ngày giá buốt ấy – tôi còn nhá»› là khoảng cuối tháng giêng. – Đuysen, vẫn nhÆ° thường lệ, đến từng nhà tập hợp tất cả chúng tôi lại và dẫn tá»›i trường. Thầy lặng lẽ bÆ°á»›c Ä‘i, không nói má»™t lời, vẻ nghiêm nghị, Ä‘ôi lông mày nhíu lại nhÆ° Ä‘ôi cánh chim Æ°ng và nét mặt lại nhÆ° luyện bằng thép. ChÆ°a bao giờ chúng tôi nom thấy thầy nhÆ° vậy. Chúng tôi liếc nhìn thầy rồi cÅ©ng đều im lặng: chúng tôi cảm thấy có Ä‘iều gì không lành.
Má»—i khi trên đường Ä‘i có những đống tuyết lá»›n là thầy Đuysen thường Ä‘i trÆ°á»›c để mở đường, tôi Ä‘i theo sau thầy, rồi đến các bạn khác. Lần này cÅ©ng thế; ở chá»— chân gò Ä‘êm qua tuyết xuống nhiều nên Đuysen lại Ä‘i trÆ°á»›c. Đôi khi chỉ cần nhìn vào lÆ°ng má»™t người ta Ä‘ã có thể Ä‘oán biết ngay được tâm trạng họ ra sao, có những cảm xúc gì Ä‘ang diá»…n ra trong lòng họ. Lúc Ä‘ó cÅ©ng vậy, có thể thấy rõ thầy Đuysen Ä‘ang có Ä‘iều gì Ä‘au buồn vô hạn. Đầu thầy cúi gầm xuống, hai chân lê Ä‘i má»™t cách khó nhọc. Cho đến bây giờ tôi vẫn còn nhá»› mãi cái cảnh khủng khiếp của những màu Ä‘en, màu trắng lần lượt tiếp theo nhau trÆ°á»›c mắt tôi. Chúng tôi nối Ä‘uôi nhau leo lên đồi. DÆ°á»›i chiếc áo choàng màu Ä‘en, lÆ°ng thầy Đuysen khom hẳn lại và trên đỉnh dốc nhấp nhô những đống tuyết trắng trông nhÆ° những cái bÆ°á»›u lạc Ä‘à, gió vẫn cuồn cuá»™n thổi hất tuyết từ các ụ Ä‘ó xuống. Và cao hÆ¡n nữa – trên bầu trời trắng nhờ nhờ lÆ¡ lá»­ng má»™t Ä‘ám mây Ä‘en cô Ä‘á»™c.
Khi chúng tôi tá»›i trường thầy Đuysen không nhóm lò sưởi.
Thấy nói:
- Các em đứng dậy!
Chúng tôi đứng dậy.
- Bỏ mũ xuống!
Chúng tôi ngoan ngoãn nghe theo và thầy cÅ©ng bỏ chiếc mÅ© kị binh ở trên đầu xuống. Chúng tôi không hiểu tại sao phải làm nhÆ° thế. Lúc Ä‘ó thầy cất giọng khàn khàn nói đứt quãng:
- Lênin Ä‘ã mất. Giờ Ä‘ây trên khắp quả đất Ä‘ang mặc niệm Người. Các em cÅ©ng hãy đứng tại chá»— và yên lặng. Các em hãy nhìn lên Ä‘ây, nhìn bức chân dung này. Các em hãy ghi nhá»› lấy ngày hôm nay.
Toàn trường chúng tôi lặng ngắt Ä‘i, tưởng chừng nhÆ° Ä‘ã vùi kín dÆ°á»›i tuyết. Có thể nghe thấy tiếng gió lùa qua các kẽ hở. Có thể nghe thấy cả tiếng những bông tuyết rÆ¡i nhè nhè xuống mái rÆ¡m.
Trong giờ phút ấy, trong khi tất cả các thành phố vốn nhá»™n nhịp đều Ä‘ã lặng Ä‘i, trong khi những công xưởng Ä‘ã làm rung chuyển cả mặt đất Ä‘ã im bặt tiếng máy, trong khi những Ä‘oàn tàu lăn bánh ầm ầm bá»—ng đứng lặng yên trên các đường sắt, trong khi toàn thế giá»›i Ä‘ang chìm sâu trong tang tóc, – trong giờ phút Ä‘au thÆ°Æ¡ng Ä‘ó thầy trò chúng tôi, má»™t bá»™ phận nhỏ bé của toàn dân, cÅ©ng Ä‘ang nín thở, nghiêm trang đứng mặc niệm trong căn nhà kho lạnh giá không hề ai biết tá»›i, được gọi là trường học ấy, để vÄ©nh biệt Lênin, thầm cho mình là những kẻ thân thuá»™c nhất của Người và thÆ°Æ¡ng tiếc Người hÆ¡n ai hết. Còn Lênin của chúng tôi vẫn vận chiếc áo dài quân nhân hÆ¡i rá»™ng vá»›i cánh tay bị thÆ°Æ¡ng treo ngang trên ngá»±c, vẫn từ trên vách nhìn xuống chúng tôi, cái nhìn trong sáng vẫn nhÆ° nói vá»›i chúng tôi: “Các cháu Æ¡i, giá các cháu biết má»™t tÆ°Æ¡ng lai đẹp đẽ nhường nào Ä‘ang chờ các cháu!” Và tôi có cảm giác rằng trong giây phút yên lặng Ä‘ó Người Ä‘ang nghÄ© về tÆ°Æ¡ng lai của tôi thật.
Sau Ä‘ó thầy Đuysen Ä‘Æ°a ống tay áo lên lau nÆ°á»›c mắt và nói:
- Hôm nay thầy phải lên huyện. Thầy Ä‘i để gia nhập Đảng. Ba ngày nữa thầy sẽ về.
Đối vá»›i tôi ba ngày Ä‘ó mãi mãi là những ngày lặng lẽ nhất trong những ngày Ä‘ông tháng giá mà tôi phải chịu Ä‘á»±ng. Dường nhÆ° có những sức mạnh hùng vÄ© nào của thiên nhiên Ä‘ang muốn ra sức thay thế trên mặt đất con người vÄ© đại vừa Ä‘i khỏi thế giá»›i của chúng ta: gió không ngừng thổi réo lên từng cÆ¡n, bão tuyết cứ quay cuồng không ngá»›t, băng giá kêu lanh lảnh nhÆ° tiếng sắt… Sức mạnh của thiên nhiên không sao yên được: nó lồng lá»™n, vật vã trên mặt đất, khóc than nức nở.
Làng tôi chìm lặng dÆ°á»›i chân những ngọn núi lờ mờ tối sẫm giữa các tầng mây mù bay là là sát đất. Những làn khói trắng nhỏ toả ra từ các ống khói ngoằn ngoèo. Không má»™t ai ló ra khỏi nhà. HÆ¡n nữa lÅ© chó sói Ä‘ói bá»—ng trở nên liều lÄ©nh. Ban ngày chúng trắng trợn hoành hành trên các ngả đường, tối đến chúng sục sạo ở ngay cạnh làng và suốt Ä‘êm cho tá»›i sáng cứ tru lên Ä‘ói khát, Ä‘iên dại.
Không hiểu sao tôi cứ lo thay cho thầy chúng tôi: không có áo lông, chỉ mặc phong phanh chiếc áo choàng bá»™ Ä‘á»™i ấy thì thầy làm sao chịu được cÆ¡n rét này? Và đến ngày Đuysen phải về, tâm can tôi cứ nhÆ° lá»­a đốt: lòng tôi Ä‘ã cảm thấy có Ä‘iều gì chẳng lành. Chốc chốc tôi lại chạy ra sân, nhìn ra cánh thảo nguyên vắng vẻ phủ đầy tuyết trắng xem thầy giáo có xuất hiện trên đường cái không. NhÆ°ng vẫn không có lấy má»™t bóng người.
“Thầy Æ¡i, thầy ở Ä‘âu? Em van thầy, thầy đừng về khuya đấy, về nhanh lên thầy! Chúng em Ä‘ang đợi thầy Ä‘ây, thầy có nghe thấy không? Chúng em Ä‘ang mong ngóng thầy về”.
NhÆ°ng thảo nguyên không hề Ä‘áp lại tiếng gọi thầm lặng của tôi và không hiểu sao tôi oà lên khóc nức nở.
Thím tôi Ä‘ã phải bá»±c mình vì tôi cứ ra vào mãi. Rồi thím giÆ¡ ngón tay lên Ä‘e tôi:
- Hôm nay mày có để cho cái cá»­a được yên không nào? Ngồi ngay vào má»™t chá»—, cầm lấy ống sợi mà quay. Mày làm cho mấy đứa trẻ chết cóng lên rồi đấy. Có giỏi cứ nhảy ra ngoài má»™t lần nữa tao xem nào! – Và thím không cho tôi ra khỏi nhà nữa.
Trời Ä‘ã sẩm tối, thế là tôi không được biết thầy Ä‘ã về hay chÆ°a. Vì thế tôi không thể nào ngồi yên được. Khi thì tôi tá»± an ủi rằng Đuysen chắc Ä‘ã về đến làng rồi – vì chÆ°a lần nào thầy trở về lỡ hẹn cả. Khi thì tôi lại chợt nghÄ© hay thầy bị ốm nên phải Ä‘i chậm, há»… trời nổi cÆ¡n bão tuyết lên là Ä‘êm hôm thế này chẳng mấy chốc thầy sẽ bị lạc trên thảo nguyên. Tôi không sao làm việc được nữa, không sao Ä‘iều khiển nổi hai cánh tay, sợi cứ đứt luôn, làm cho thím tôi Ä‘iên tiết lên.
- Hôm nay mày làm sao thế? Tay mày là tay gá»— hay sao? – thím tôi càng nói càng nổi xung, mắt lườm tôi. Cuối cùng không sao chịu được nữa, thím quát:
- Ô, sao mày không chết quách Ä‘i cho rảnh! Tốt hÆ¡n hết là mày xéo Ä‘i, mang trả cho bà cụ Xaikan cái bao tải.
Thiếu chút nữa tôi Ä‘ã nhảy cẳng lên vì vui sÆ°á»›ng. Thầy Đuysen lại ở ngay nhà bà cụ Xaikan. Hai ông bà Kartanbai và Xaikan vốn có họ xa vá»›i mẹ tôi. TrÆ°á»›c Ä‘ây tôi vẫn thường lui tá»›i chá»— hai cụ, Ä‘ôi khi tôi còn ngủ lại đấy nữa. Không hiểu thím tôi có nhá»› tá»›i chuyện Ä‘ó hay trời xui khiếm thím ấy. Thím vừa dúi cái bao tải vào tay tôi vừa nói thêm:
- Hôm nay mày làm tao phát ngấy lên, nhÆ° trong những năm Ä‘ói phải ăn cám mãi ấy. Cút Ä‘i ngay, nếu ông cụ bà cụ cho ngủ thì ở quách lại đằng ấy. Đi cho khuất mắt tao…
Tôi chạy vụt ra sân. Gió cứ Ä‘iên cuồng lồng lá»™ng nhÆ° má»™t lão phù thủy hung dữ: nó sặc sụa má»™t lát, rồi phần phật thổi hắt tung những nắm tuyết lạnh buốt vào khuôn mặt nóng bừng của tôi. Tôi cặp chặt chiếc bao tải vào nách và chạy má»™t mạch theo những vết chân ngá»±a thÆ°a thá»›t còn má»›i nguyên đến cuối làng. Trong đầu tôi bấy giờ chỉ có má»™t ý nghÄ© duy nhất: “Đã về chÆ°a, thầy giáo Ä‘ã về chÆ°a?”.
Tôi chạy tá»›i nÆ¡i, nhÆ°ng không thấy thầy Ä‘âu. Thấy tôi im thin thít đứng ngoài ngưỡng cá»­a, thở hổn hển, bà cụ Xaikan lo sợ hỏi:
- Cháu làm sao thế? Sao cháu phải chạy há»™c tốc thế? Có chuyện gì chẳng lành phải không?
- Không ạ, chẳng sao Ä‘âu ạ. Cháu mang cái bao tải đến Ä‘ây này. Bà cho cháu ở lại Ä‘ây tối nay được không?
- Cháu quý của bà, cháu cứ ở lại Ä‘ây. Trời Æ¡i, con ranh này làm cho hoảng cả lên, sao từ mùa thu đến giờ cả thấy cháu thò mặt đến? Cháu ngồi lại gần lá»­a mà sưởi cho ấm.
Ông cụ Kartanbai Ä‘ang ngồi cạnh cá»­a sổ vá mấy chiếc ủng cÅ© nói vọng ra:
- Này, bà nó này, Ä‘em thịt rang lại cho cháu gái nó ăn Ä‘i. May ra Đuysen cÅ©ng sắp về rồi đấy. Lẽ ra anh ấy phải về từ lâu rồi, nhÆ°ng không sao, anh ấy sắp về đấy, cÅ©ng má»›i bắt đầu tối thôi. Con ngá»±a nhà này phóng nÆ°á»›c mã hồi nhanh lắm.
Ngoài cá»­a sổ trời Ä‘ã tối sẫm lại từ lúc nào không biết. Trong lòng tôi cứ thấp thỏm không yên. Má»—i khi nghe thấy tiếng chó sủa hay tiếng người nói văng vẳng là tôi im lặng Ä‘i. NhÆ°ng thầy Đuysen vẫn chÆ°a về. May sao bà cụ Xaikan luôn miệng nói chuyện này chuyện nọ, thành thá»­ cÅ©ng đỡ sốt ruá»™t.
Chúng tôi cứ thế đợi thầy Đuysen hết giờ này sang giờ khác, nhÆ°ng tá»›i gần ná»­a Ä‘êm ông cụ Kartanbai cÅ©ng Ä‘ã mệt và bảo bà cụ:
- Thôi, bà nói trải giường Ä‘i. Anh ấy chả về tối nay Ä‘âu khuya rồi. Các ông lãnh đạo ấy khối việc ra, chắc lại giữ anh ta lại thôi, không thì anh ấy Ä‘ã về đến nhà từ lâu rồi.
Ông cụ lên giường ngủ.
Bà cụ dọn chá»— nằm cho tôi trong góc nhà sau lò sưởi. NhÆ°ng tôi không tài nào chợp mắt được. Ông cụ cứ ho húng hắng, trở mình thì thầm đọc kinh, rồi lo lắng lẩm bẩm:
- Chả hiểu con ngá»±a của mình ra sao? Đến nắm cỏ cÅ©ng chẳng ai cho không, còn lúa thì dù có tiền cÅ©ng chẳng mua được cho nó ăn.
Chả mấy chốc cụ Kartanbai Ä‘ã ngủ say. NhÆ°ng ngoài trời gió vẫn không dịu xuống. gió sục sạo trên mái nhà, lùa những Ä‘uôi mái tranh ở đầu hồi bay lất phất, quất từng trận vào cá»­a kính. Nghe thấy cả tiếng tuyết rÆ¡i đập vào tường ở mé ngoài.
Lời nói của ông cụ cÅ©ng chẳng làm tôi yên tâm được. Tôi cứ có cảm tưởng là thầy giáo sắp về đến nÆ¡i và tôi cứ nghÄ© mãi về thầy, hình dung thấy thầy Ä‘ang trên đường về, ở giữa cánh đồng tuyết phủ mênh mông. Tôi cÅ©ng không hiểu tôi chợp mắt ngủ được bao lâu, nhÆ°ng bá»—ng có cái gì khiến tôi phải cất đầu lên khỏi mặt gối. Có tiếng tru ú á»› chuyền Ä‘i trên mặt đất rồi mất hút trong thinh không. Chó sói! Và không phải chỉ má»™t con, mà cả má»™t bầy. LÅ© chó sói gọi nhau ở tứ phía, rồi dồn lại rất nhanh. Những tiếng tru của bầy sói quyện lại vá»›i nhau thành má»™t tiếng rống kéo dài hoà theo gió vang Ä‘i khắp thảo nguyên, khi xa dần, khi gần lại. Có khi tưởng chừng luẩn quẩn Ä‘âu Ä‘ây, ngay bên cạnh, ngay ngoài đầu làng.
- Tiếng sói gọi bão đấy! – Bà cụ thì thầm.
Ông cụ im lặng lắng tai nghe, rồi nhảy từ trên giường xuống.
- Không, bà nó ạ, không phải chỉ có thế Ä‘âu! Chó sói Ä‘ang rượt theo ai. Chúng nó vây người hay ngá»±a đấy. Thấy không? Cầu chúa phù há»™ cho Đuysen tai qua nạn khỏi. Anh ấy chẳng biết lo nghÄ© gì cả, anh ấy còn trẻ người non dạ quá thôi! – Ông cụ Kartanbai đứng phắt dậy, tìm cái áo lông trong bóng tối. – Đèn Ä‘âu, bà nó Æ¡i, thắp cái Ä‘èn lên! Trời Æ¡i nhanh lên!
Chúng tôi run cầm cập vì sợ hãi và choàng dậy. Trong lúc bà cụ Xaikan tìm được Ä‘èn, Ä‘ang thắp lên thì tiếng chó sói rống bá»—ng câm bặt, nhÆ° bị cắt ngang.
- LÅ© chó chết tiệt chá»™p được mồi rồi. – Ông cụ Kartanbai thét to lên, vá»› lấy chiếc gật toan chạy ra cá»­a, nhÆ°ng vừa lúc ấy lại có tiếng chó sủa. Có tiếng đế giày bÆ°á»›c lạo xạo trên mặt tuyết, có ai chạy qua dÆ°á»›i các cá»­a sổ, rồi có tiếng gõ mạnh, dồn dập vào cánh cá»­a.
HÆ¡i lạnh ở bên ngoài lùa vào phòng thành má»™t Ä‘ám mây dày đặc. Khi Ä‘ám mây Ä‘ó Ä‘ã tan hết, chúng tôi má»›i nhìn thấy Đuysen. Mặt xám ngắt, thở hổn hển, thầy lảo đảo bÆ°á»›c qua ngưỡng cá»­a, rồi ngả lÆ°ng dá»±a vào tường.
- Súng! – Đuysen nói trong tiếng thở phào. NhÆ°ng chúng tôi hầu nhÆ° không hiểu thầy định nói gì. Mắt tôi tối sầm lại, rồi tôi chỉ còn nghe thấy hai cụ vừa khóc vừa than thở.
- Xin cúng má»™t con cừu Ä‘en, xin cúng má»™t con cừu trắng! Thôi nhờ đức Baubêdin phù há»™ cho anh. Có phải anh đấy không?
- Súng, Ä‘Æ°a súng Ä‘ây cho tôi! – Thầy Đuysen nhắc lại.
- Không có, anh định làm gì đấy, anh Ä‘i Ä‘âu?
Ông cụ và bà cụ má»—i người bám lấy má»™t bên vai thầy Đuysen.
- Đưa cho tôi cái gậy vậy!
NhÆ°ng hai cụ khẩn khoản nói:
- Chừng nào chúng tôi còn sống, anh không được Ä‘i Ä‘âu cả, không Ä‘i Ä‘âu nữa. Thà anh giết chúng tôi ngay tại chá»— còn hÆ¡n.
Tôi bá»—ng thấy người mệt lả rã rời, Ä‘ành lặng lẽ nằm xuống giường.
- Tôi không kịp… chúng Ä‘ã Ä‘uổi sát đến tận nhà – thầy Đuysen vừa thở hổn hển vừa nói rồi lẳng chiếc roi da vào góc nhà. – Dọc đường về ngá»±a Ä‘ã kiệt sức, rồi lại bị chó sói Ä‘uổi, nó vừa chạy đến đầu làng thì ngã gục xuống. LÅ© chó sói nhảy xổ ngay tá»›i.
- Thôi kệ xác nó, quý hồ anh còn sống là được rồi. Con ngá»±a mà không quỵ xuống thì chúng nó cÅ©ng chẳng tha cho anh về Ä‘âu. May mà đức Baubêdin phù há»™ cho nên má»›i được nhÆ° thế. Bây giờ cởi áo ra, ngồi lại gần lá»­a mà sưởi. Đưa tôi tháo ủng cho – cụ Kartanbai lăng xăng bên cạnh Đuysen nói, – còn bà lão xem có gì ăn Ä‘em ra hâm lại Ä‘i.
Họ ngồi xuống cạnh lá»­a và bây giờ cụ Karkunbai má»›i thở phào nhẹ nhõm.
- Thôi, cái gì trời Ä‘ã định là không sao tránh khỏi. NhÆ°ng sao anh lại ra về muá»™n thế?
- ThÆ°a bác, há»™i nghị ở uá»· ban huyện bị kéo dài. Cháu vào Đảng rồi.
- Hay lắm. NhÆ°ng sáng hôm sau hãy về có phải hÆ¡n không, nào có ai bắt anh phải về ngay Ä‘âu.
- Cháu Ä‘ã trót hứa vá»›i các em là sẽ về hôm nay. – Thầy Đuysen Ä‘áp. – Mai phải bắt đầu học rồi.
- Ôi, thật là ngốc! – Cụ Kartanbai nhổm cả người dạy và bá»±c dọc lắc đầu. – Này, bà già nó Æ¡i, thá»­ nghe xem: anh ấy Ä‘ã trót hứa vá»›i lÅ© trẻ con, vá»›i cái bọn nhãi ấy mất rồi! Thế nhỡ mệnh hệ nào thì sao hả! Mà anh có hiểu là anh Ä‘ang nói gì không?
- Đây là bổn phận của cháu, nhiệm vụ của cháu bác ạ. NhÆ°ng còn cái này bác thá»­ nghÄ© xem: thường cháu vẫn Ä‘i bá»™, thế mà lần này, không biết ma quá»· nào xui khiến cháu mượn của bác con ngá»±a để Ä‘em cúng cho lÅ© sói…
Cụ Kartanbai cáu kỉnh nói:
- NhÆ°ng tôi không nói chuyện ấy. Con ngá»±a chết tiệt ấy mất Ä‘i thì mặc xác nó. Coi nhÆ° nó hiến thân để chuá»™c mạng cho anh! TrÆ°á»›c kia hàng bao nhiêu năm tôi không có ngá»±a, thì bây giờ mất ngá»±a cÅ©ng chẳng sao. Chính quyền Xô-viết còn thì tôi còn làm ra được.
- Ông già nói phải đấy, – bà cụ Xaikan tiếp lời, giọng đầy nÆ°á»›c mắt, – Chính quyền Xô-viết còn là ta sẽ còn lảm ăn được… Này, ăn Ä‘i con, kẻo nguá»™i mất.
Họ yên lặng. Má»™t lát sau cụ Kartanbai vừa cời than hồng ra, vừa nói, vẻ trầm ngâm:
- Anh Đuysen, tôi xem anh cÅ©ng không đến ná»—i đần Ä‘á»™n mà lại còn thông minh nữa là khác. NhÆ°ng tôi vẫn không hiểu tại sao anh cứ bịn rịn vá»›i cái trường này, vá»›i bọn trẻ con khờ dại ấy? Hay anh không kiếm được nghề nào khác? Anh cứ Ä‘i chăn cừu thuê cho người ta cÅ©ng sẽ được no ấm chán…
- Bác ạ, cháu hiểu rằng bác chỉ mong Ä‘iều lành cho cháu. NhÆ°ng nếu những trẻ thÆ¡ dại kia sau này cÅ©ng cứ nói nhÆ° bác cần gì trường học, cần gì phải Ä‘i học, thì sá»± nghiệp của nhà nÆ°á»›c Xô-viết sẽ chẳng nhích Ä‘i được bao xa. Thế nhÆ°ng bác lại muốn sao cho chính quyền Xô-viết đứng vững, sao cho nó sống mãi. Chính vì vậy nên đối vá»›i cháu trường học không phải là gánh nặng bác ạ, giá cháu dạy được cho các em học thật tốt thì cháu không còn mÆ¡ Æ°á»›c gì hÆ¡n nữa. Chính Lênin Ä‘ã từng nói…
- Ừ thì tiện anh nói… – Cụ Kartanbai chặn lời Đuysen, yên lặng má»™t lát rồi nói tiếp: – Đấy, anh cứ Ä‘au buồn thÆ°Æ¡ng tiếc mãi. NhÆ°ng nÆ°á»›c mắt cÅ©ng chẳng làm cho Lênin sống lại được! Hừ, giá có được phép lạ ấy! Hay là anh tưởng những người khác không hề buồn, không hề Ä‘au khổ chăng?… Anh thá»­ nhìn vào tận trong lồng ngá»±c tôi mà xem, tim tôi cÅ©ng ứa máu ra chứ có phải không Ä‘âu. Tôi không biết làm nhÆ° vậy có hợp vá»›i cái chính trị của anh không, chứ mặc dầu Lênin là người khác tín ngưỡng, tôi cứ má»—i ngày năm lần cầu nguyện cho Người. Anh Đuysen ạ, có khi tôi lại nghÄ© rằng dẫu chúng ta khóc Người bao nhiêu chăng nữa cÅ©ng chẳng được ích gì. Anh Đuysen ạ, tôi cứ tá»± phán Ä‘oán theo lối các cụ thế này: Lênin bao giờ cÅ©ng sống mãi trong nhân dân và cứ theo dòng máu lÆ°u truyền từ đời cha đến đời con…
- Thật cháu xin cảm Æ¡n những lời bác nói. Bác nghÄ© Ä‘úng lắm, Lênin tuy mất rồi, nhÆ°ng chúng ta sẽ noi gÆ°Æ¡ng Người mà sống.
Trong khi nghe cụ Kartanbai và Đuysen nói chuyện vá»›i nhau tôi hoàn hồn dần: hồn vía tôi từ má»™t nÆ¡i nào xa lắm từ từ trở lại. Thoạt đầu tất cả những việc xảy ra hệt nhÆ° má»™t giấc mÆ¡. Mãi tôi vẫn chÆ°a tin được rằng Đuysen Ä‘ã về, vẫn còn sống và vẫn lành lặn. Rồi má»™t nguồn vui bồng bá»™t, chan hoà nhÆ° dòng nÆ°á»›c lÅ© mùa xuân tràn vào tâm hồn tôi, rồi dường nhÆ° chìm ngập trong dòng tình cảm nóng hổi Ä‘ó, tôi oà lên khóc nức nở. Có lẽ chÆ°a có ai qua những phút mừng rỡ nhÆ° tôi bấy giờ. Trong giây phút Ä‘ó đối vá»›i tôi không còn gì tồn tại nữa: kể cả túp lều vách đất, cả Ä‘êm bão tuyết ngoài sân, cả Ä‘àn sói Ä‘ang xâu xé con ngá»±a duy nhất của cụ Kartanbai ở đầu làng. Không có gì nữa hết! Tất cả tâm hồn, ý nghÄ©a, cả con người tôi đều tràn ngập má»™t niềm hạnh phúc phi thường, không lường hết được, vô tận, vô cùng nhÆ° vÅ© trụ. Tôi trùm chăn kín đầu và bịt chặt miệng lại để đừng ai nghe thấy tiếng khóc của tôi. NhÆ°ng thầy Đuysen Ä‘ã hỏi:
- Ai khóc thút thít sau lò sưởi thế?
Bà cụ Xaikan Ä‘áp:
- AntÆ°nai đấy mà, lúc nãy nó sợ quá nên Ä‘ang khóc đấy.
- AntÆ°nai à? Em ấy ở Ä‘âu đến Ä‘ây? – Thầy Đuysen đứng phắt dậy chạy lại quỳ xuống đất ngay cạnh đầu giường tôi rồi khẽ chạm tay vào vai tôi: – AntÆ°nai làm sao thế? Tại sao em khóc?
Tôi quay mặt vào tường và càng khóc to hÆ¡n trÆ°á»›c.
- Sao thế, sao em sợ đến thế? Em Ä‘ã lá»›n rồi kia mà, sao lại thế… nào, nhìn thầy này…
Tôi ôm chặt lấy thầy Đuysen, áp chặt Ä‘ôi má nóng bừng, Æ°á»›t đẫm nÆ°á»›c mắt vào vai thầy giáo và khóc nức nở, không tài nào tá»± chủ được nữa. Niềm vui sÆ°á»›ng tràn ngập tâm hồn tôi, tôi run lên nhÆ° trong cÆ¡n sốt và không còn đủ sức để kìm lại nữa.
- Ừ…hẳn là con bé hồn xiêu phách lạc Ä‘i Ä‘âu hết. Cụ Kartanbai cÅ©ng Ä‘âm lo và đứng dậy. – Kìa, bà khấn khứa cho nó má»™t tí, nhanh lên nào…
Và cả hai cụ bá»—ng tíu tít cả lên. Bà cụ Xaikan thì thầm mấy câu thần chú, rồi vẩy hết nÆ°á»›c lạnh đến nÆ°á»›c nóng vào mặt tôi, xông hÆ¡i cho tôi và cÅ©ng khóc oà lên cùng vá»›i tôi.
Trời Æ¡i, giá các cụ hiểu được rằng tôi “hồn xiêu phách lạc” vì má»™t niềm hạnh phúc lá»›n lao mà tôi không đủ sức để kể ra có lẽ cÅ©ng không tài nào diá»…n tả nổi.
Thầy Đuysen vẫn ngồi cạnh tôi, Ä‘Æ°a bàn tay mát lạnh vuốt nhẹ lên vầng trán nóng hổi của tôi cho đến lúc tôi nín hẳn và ngủ thiếp Ä‘i.
 
Nội dung bình luận
Gửi bình luận của bạn
Gửi

Số lượt xem: 14863 [Trang chủ] [Trở lại] [Lên trên]
Các bài khác:

www.thaycuong.com

Luyện thi đại học - Luyện thi vào 10 - Luyện thi học sinh giỏi - Thế giá»›i yêu thÆ°Æ¡ng - Luyện thi Ngọc Hiền

Copyright 2013 -  www.thaycuong.com -  www.luyenthivan.com